เนื้อหาในส่วนนี้แปลมาจาก Chapter 5: Amino acids, Peptides, and Proteins ของหนังสือเล่มนี้ค่ะ (ใครอย่ามาว่าตัดแปะจากที่ไหนมานะ โกรธตายเลย นั่งแปลอยู่ตั้งหลายวัน)

Nelson, D.L. and Cox, M.M. (2000) Lehninger principles of biochemistry, 3rd edn, Worth Publishers, USA.

Lehninger ตำราชีวเคมีแสนรักที่อ่านเข้าใจง่าย น่าอ่านเล่มนึงเลยล่ะ (^_^) ถ้าใครไม่รู้จะอ่านเล่มไหน แนะนำให้อ่านเล่มนี้นะคะ เดี๋ยวนี้ไม่รู้ว่ามีไปถึง edition ไหนแล้ว แต่ที่มีอยู่เป็นฉบับปี 2000 คิดว่าก็ยังใช้ได้อยู่

หน้าปกของ 3rd edition ค่ะ

สำหรับโมเลกุลขนาดใหญ่เช่นโปรตีน การจะเข้าใจหรืออธิบายโครงสร้างจะต้องมองโครงสร้างที่ซับซ้อนให้แตกออกเป็นหลายระดับ ตามขั้นๆไป โดยทั่วไปแล้ว จะนิยามโครงสร้างของโปรตีนออกเป็น 4 ระดับ

Primary structure: มองในระดับพันธะโควาเลนต์ทั้งหมด (โดยหลักแล้วเป็นพันธะเปปไทด์และพันธะไดซัลไฟด์) พันธะโควาเลนต์เชื่อมแต่ละหน่วยของกรดอะมิโนเข้าด้วยกันในโพลีเปปไทด์ เรียกว่า primary structure โดยจุดสำคัญของ primary structure คือ ลำดับ ของหน่วยกรดอะมิโน

Secondary structure: เป็นการจัดเรียงตัวกันของหน่วยกรดอะมิโนได้เป็นแบบแผนโครงสร้างจำเพาะที่เสถียร ตัวอย่างเช่น a-helix และ b-pleated sheet

Tertiary structure: อธิบายทุกแง่มุมของการพับซ้อนของโปรตีนในลักษณะสามมิติ

Quaternary structure: คือการที่สอง subunit ขึ้นไปมาจัดเรียงตัวกัน

โดยถ้าพิจารณาจากรูปก็จะเข้าใจได้ง่ายยิ่งขึ้น

โปรตีนหลายๆชนิด ตัวอย่างเช่น เอนไซม์ ribonuclease และ chymotrypsinogen ประกอบไปด้วยหน่วยกรดอะมิโน และไม่มีหมู่เคมีอื่นเลย เอนไซม์ทั้งสองนี้ถูกจัดอยู่ในพวก โปรตีนอย่างง่าย(simple proteins) อย่างไรก็ตาม โปรตีนบางชนิดมีส่วนประกอบทางเคมีบางอย่างที่ติดแน่นอยู่อย่างถาวรนอกเหนือไปจากกรดอะมิโน โปรตีนพวกนั้นเรียกว่า conjugated proteins โดยที่ส่วนที่ไม่ใช่กรดอะมิโนของ conjugated proteins มักจะถูกเรียกว่า prosthetic groups

conjugated proteins ถูกจัดแบ่งเป็นชนิดตามธรรมชาติทางเคมีของ prosthetic groups อย่างเช่น lipoproteinsประกอบไปด้วยไขมัน, glycoproteins ประกอบไปด้วยน้ำตาล และ metalloproteins ประกอบไปด้วยโลหะบางชนิด

โปรตีนจำนวนหนึ่งมี prosthetic groups มากกว่า 1 หมู่ โดยเฉพาะ prosthetic groups ที่มีบทบาทสำคัญในหน้าที่ทางชีวภาพของโปรตีน